آرامش در جای دنج و طبیعت اطراف تهران

این الگوهای رفتاری در قالب اشکالی از جمله:نوسان قدرت، رقابت، همگرایی، واگرایی، نفوذ، بحران، سلطه، همکاری، جنگ،آرامش وثبات و غیره نمایان می شوند.(حافظ نیا،25:1385)ایولاکوست، جغرافیدان فرانسوی می گوید: ژئوپولیتیک مجموعه پیچیده ای از نیروهای متخاصم ومتضادی است که بر سرزمین های با ابعاد کوچک،خواه به منظور تفوق سیاسی و خواه برای بیرون راندن رقبا با یکدیگر به کشمکش می پردازند.(پیشگاهی فرد،3:1387) و درکنار هر کشمکش وتنش ژئوپولیتیکی یک عامل اقتصادی خودنمایی می کند (شفیعی،51:1388).اما این به معنای حل وفصل بحران های ژئوپولیتیکی وایدئولوژیکی میان دولتها وملت ها نیست.زیرا بحران ها واختلافات ژئوپولیتیکی از پایداری وتداوم نسبی برخوردار بوده وبه سادگی قابل حل وفصل نیستند.

حاکمان اسماعیلی مولتان به دست محمود غزنوی شکست خوردند و با اینکه در زمان محمود نشانههای تشیع در از این منطقه رخت بربست، عقاید اسماعیلی در قالب جذب در گرایشهای صوفیانه به حیات خود ادامه داد. ناگاهان متوجه بوی نامطبوعی میشوم، کنجکاو راهم را ادامه میدهم تا ببینم این بوی ناخوشایند از کجاست. این منطقه از پنج حوزه ژئوپولیتیکی شامل: آسیای مرکزی، شبه قاره، قفقاز، خلیج فارس وخاورمیانه شکل می گیرد(رضایی، 1:1384) تنها حلقه اتصال دهنده این حوزه های متفاوت و جدای جغرافیایی، کشور ایران است که می تواند این سرزمین ها و حتی منابع وخصوصیات جغرافیایی آن ها را به هم مرتبط سازد (سلیمی، 118:1388). ایران باید در مطالعات خود منطقه آسیای جنوب غربی را مدنظر قرار دهد.

اگر کسي ايستاده يا نشسته در خواب با حرکت دست برقصد نشان آن است که به ديگران نيازمند مي شود و اگر بيننده خواب ببيند که مي رقصد و جست و خيز مي کند گرفتار غم و مصيبت و بلا مي شود و اگر ببيند نشسته يا ايستاده دستها را به عنوان رقص مي جنباند نيازمند و وامدار مي گردد. انسان درواقع، میان حفظ معصومیت رؤیایی خود بیآنکه واقعیت وجودیاش را تجربه کند و از دست دادن معصومیت در پی کسب دانش، قدرت و ارتکاب گناه ایستاده است. تلفیق مطالعات ژئومورفولوژی مهندسی و مهندسی رودخانه موجب خواهد شد تا ضمن حراست از حریم رودخانه و حفظ پایداری کرانه ها بتوان بهره برداری اصولی و بهینه از این اراضی را با کمترین تنش ها و مشکلات اجتماعی به مرحله اجرا در آورد.

در حال حاضر تروریسم و افراط گرایی، دولت های ضعیف وبحران اقتدار، و همچنین مداخلات قدرت های فرامنطقه ای سه چالش امنیتی اصلی در محیط پیرامونی ایران محسوب می شوند که با یکدیگر ارتباطی تنگاتنگ و چندبعدی دارند.از آنجا که رویکرد هژمونیک، منافع واهداف قدرت فرامنطقه ای هژمون در اولویت قرار دارد وهمچنین دولت ها به دوست و دشمن تقسیم می شوند، همکاری و مشارکت دولت های منطقه بر مبنای منافع طبیعی وبلند مدت خود در جهت ایجاد ساختار امنیتی پایدار و مبتنی برهمکاری با دشواری های جدی مواجه می شود.

مجتهدزاده از منطقه به عنوان پدیده ای ژئوپولیتیکی یاد می کند و می افزاید: از نظر فیزیکی،یک منطقه باید محیط یک پارچه ای باشد، یا دست کم دارای ویژگی های جغرافیایی واستراتژیک مشابهی باشد؛ از جمله واقع شدن در یک محیط بیابانی یا دریایی یا واقع شدن در یک شبه قاره و غیره. در این راه، ژئوپولیتیک از موقعیت های جغرافیایی زمین، حساسیت های استراتژیک دریایی وخشکی، منابع کمیاب اقتصادی وانرژی و آبی استفاده کند تا سیاست خارجی حکومت را پیش برد یا برتری خواهی های سیاسی منطقه ای وجهانی قدرت راجامه عمل پوشاند (مجتهدزاده،138:1389و139). ژئوپولیتیک یا سیاست جغرافیایی اثر محیط واشکال یا پدیده های محیطی، چون موقعیت جغرافیایی، شکل زمین، منابع کمیاب، امکانات ارتباطی و انتقالی (زمینی، دریایی، فضایی، هوایی ) وغیره را در تصمیم گیری های سیاسی به ویژه در سطوح گسترده منطقه ای و جهانی مطالعه وبررسی می کند.

آب برای حرکت در داخل زمین، نیاز به انرژی دارد. 1-عزت الله عزتی( 1388) در مقاله ای تحت عنوان” ژئواکونومی انرژی و پیامدهای امنیتی آن بر سه کشور ایران، پاکستان و هند” معتقد است: در آینده شاهد تحولات بسیار زیادی در این سه کشور از لحاظ انتخاب متحدین استراتژیک منطقه ای و جهانی خواهیم بود و دراین رابطه عامل انرژی به عنوان خمیرمایه این وحدت ژئواکونومیک خواهد بود. این کشور سعی می کند به واسطه افغانستان در منطقه آسیای مرکزی از طریق ژئوپولیتیک خطوط لوله و انرژی نقش ایفا کند.

بر روی این رودخانه مئاندری سازه های هیدرولیکی متعددی ساخته شده است که عمده استفاده آنها در امور مربوط به کشاورزی می باشد. این خاصیت خاک های آبرفتی شرایط را برای کاشت و رشد انواع علف ها، برنج، سیب زمینی، گندم و سایر محصولات غذایی مهیا می کند. با توجه به خصوصیات ژئومرفولوژیکی بنظر می رسد که این رودخانه بسیار جوان است و شاید طی چند هزار سال اخیر ایجاد شده باشد.

این بنا با طول 8 متر و عرض 4.5 متر و ارتفاع 10 متر در سمت غرب ضریح مطهر امام رضا قرار گرفته است. با این وجود، جایگاه کشورها ومناطق مختلف در نظریات و اندیشه های ژئوپولیتیکی مورد توجه قرار گرفته است که ازمهم ترین آن­ها می توان به نظریه ناحیه محور مکیندر و سرزمین حاشیه ای یا ریملند اسپایکمن اشاره کرد.در زمینه ی مدل تبیینی ژئوپولیتیک پاکستان در حوزه رقابت و همکاری با جمهوری اسلامی ایران،که بر موقعیت و نقش آفرینی منطقه ای تاکید داشته باشد، تحقیقات ومطالعات به حد کافی صورت نگرفته است.سهم تحقیقات جغرافیایی نیز در این میان اندک است.

به طوری که پاکستان سیاست خارجی خود را در سه سطح مختلف دوجانبه، منطقه ای و جهانی با کشورها تنطیم می کند (آمری راد،1:1384). در این برخورد است که به نظر می رسد عمده توجه ژئوپولیتیک به رقابت میان “قدرت های” سیاسی و اشکال دگرگون شونده سلسله مراتب قدرت در جهان است؛ سلسله مراتبی که دستاورد بازی هایی سیاسی منطقه ای یا جهانی میان قدرت هاست. جمهوری اسلامی ایران برای این که بتواند بر این تنگناها و چالش­های ژئوپولیتیکی غلبه کند در مرحله نخست نیازمند مطالعه دقیق ژئوپولیتیک کشورهای منطقه و در مرحله دوم تدوین سیاست خارجی مبتنی بر مبانی علمی ژئوپولیتیک می باشد.

بنابراین یکی از دلایل پسروی دریاچه هامون پیشروی شیله به سمت آن می باشد که این عامل در آینده نه چندان دور به نابودی هامون و عوض شدن اکوسیستم منطقه خواهد انجامید. محلات سرده ،پاده، رودبار، و شاهان بخش اصلی روستا را تشکیل میدهند که متاسفانه هویت تاریخی آن از بین رفته است. شاخه شمالى آن که قسمتى از مرز میان افغانستان وایران را تشکیل میدهد، پس از آنکه ایالت نیمروز را آبیارى میکند به دریاچه هامون میریزد. حافظ نیا، 1384: 23)،هاوس هوفر در دستگاه حکومتی آلمان نازی از آن جهت اهداف توسعه طلبانه آن کشور استفاده کرد(همان: 24)به این خاطر پس ازجنگ جهانی دوم، ژئوپولیتیک وارد دوره افول ورکود شد.تا این که در دوره پس از جنگ سرد و پس از گذشت چندسال هنری کسینجر آمریکایی پایان این افول را رقم زد(مجتهدزاده، 195:1389). کسینجر در کتاب “سال­های کاخ سفید”از عناوینی چون: اهمیت ژئوپولیتیکی،علایق ژئوپولیتیکی، واقعیت ژئوپولیتیکی وچالش و نتایجژئوپولیتیک در سیاست خارجی آمریکا استفاده می کند(امیری، 1390: 23-24).پس از پایان جنگ سرد و فروپاشی شوروی، دو تفکر همزمان در روابط بین الملل شکل گرفت : 1- تفکر هژمونی مطلق و تک قطبی سلسله مراتبی 2- تفکر منطقه گرایی ونظم منطقه ای.

از آنجایی که کشور ایران در یکی از مناطق پنج گانه استراتژیک جهان واقع شده است و همچنین به لحاظ اهداف، علائق ومنافع جهانی ونیز چالش ها وتهدیدات موجودجزوکشورهایی است که به شدت نیازمند شناخت کشورهای پیرامونی خویش ودیگر کشورهای مهم بین المللی می باشند، شناخت محیط پیرامونی و تحلیل ژئوپولیتیک کشورهای همسایه از مهم ترین عواملی است که در راستای برقراری وگسترش روابط دو جانبه باید مد نظر قرار گیرد.

کشور پاکستان که در این منطقه ژئوپولیتیکی می گنجد به­خاطر قرار گرفتن در مسیر ارتباطی آسیای جنوب شرقی و شرق به خاورمیانه و اروپا، همسایگی قدرت های جهانی ومنطقه ای، منطقه آسیای مرکزی وقفقاز از اهمیت زیادی در صحنه بین المللی برخوردار بوده است.به طوریکه در اکثر نظریات ژئوپولیتیک به کشور پاکستان اشاره شده است (محمدی، 1385: 1). با این وجود پاکستان درگیر چالش های داخلی ومنطقه ای زیادی است. در سال های پایانی قرن بیستم آب به عنوان موضوعی مهم در کانون بحث ها و مذاکرات بین المللی قرار گرفت و تقریباً هیچ نشست بین المللی که در آن آینده جهان در هزاره سوم میلادی مطرح باشد را نمی توان سراغ گرفت که در آن آب مدیریت آن به صورت یکی از اصلی ترین عوامل و عناصر در دستور کار قرار نگرفته باشد.

شاخه دومى آن که بطرف شمال غرب جریان دارد، وارد ایران شده و در چاه نیمه های سیستان ذخیره میشود. این کشور در شمال با دریای خزر، ارمنستان، آذربایجان و ترکمنستان هم مرز است. طبق آمار سال 2010 کشور پاکستان باجمعیتی حدود 180 میلیون نفر، ششمین کشور پرجمعیت دنیا به شمار می رود ودارای نرخ رشد جمعیت بالایی است.این کشور در آسیای جنوبی وقسمتی از آن نیز در خاورمیانه وفلات ایران واقع شده است.پاکستان مرز هزار کیلومتری با دریای عرب در قسمت جنوب دارد و از غرب با ایران، از شمال با افغانستان، از شرق با هندوستان واز شمال شرق با جمهوری خلق چین هم مرز است..(نقشه :1) (صفوی، 1378: 21-40).مولفه های ژئوپولیتیکی کشور پاکستان از یک سو جغرافیایی وسیاسی بوده واز سوی دیگر می توانند به عنوان مولفه های داخلی و خارجی نیز محسوب شوند (محمدی،309:1385) .همان طور که در قسمت ژئوپولیتیک ایران اشاره شد آسیای جنوب غربی از پنج حوزه ژئوپولیتیکی شامل: آسیای مرکزی، شبه قاره، قفقاز، خلیج فارس وخاورمیانه شکل می گیرد.

2-غلامعلی رحیمی( 1387)در مقاله خود تحت عنوان” ارزیابی مکانیسم های قیمت گذاری صادرات گاز از طریق خط لوله. مطالعه موردی: خط لوله ایران – پاکستان- هند” مکانیسم قیمت گذاری گاز صادراتی کشور از طریق خط لوله، در مقایسه با سایر مکانیسم ها مورد مقایسه و ارزیابی قرار می دهد و چالش های فراروی آن را تجزیه و تحلیل می کند. در برخورد با این تئوری وی از مفهوم جغرافیایی”منطقه” بهره می گیرد.کوهن دو نوع دسته بندی جغرافیایی را در نظر می گیرد. لذا با توجه به: 1- نقش رود هیرمند در تأمین آب مصرفی منطقه ی سیستان و شهر زاهدان و 2- قبول بخشی از مسیر آن به عنوان خط مرزی میان ایران و افغانستان، این رودخانه همواره زمینه ساز اختلاف میان دو کشور مذکور شده است.

دیدگاهتان را بنویسید